Dzieje Starego Sącza

Kalendarium

Od paleolitycznych łowców do dnia dzisiejszego – najważniejsze daty w dziejach Starego Sącza, w kolorach epok.

Pradzieje i wczesne średniowiecze

do 1257 · 11 wydarzeń · Czytaj rozdział →

  1. 40–15 tys. lat temu

    Pierwsi łowcy w Kotlinie

    Z paleolitu górnego pochodzą najstarsze, pojedyncze ślady człowieka w Kotlinie Sądeckiej. Łowcy przechodzili tędy, zanim ktokolwiek pomyślał o grodzie.

  2. XVII–XIII w. p.n.e.

    Gród w Maszkowicach

    W epoce brązu nad Dunajcem stanął gród kultury Otomani-Füzesabony. Starsze opracowania widziały w nim gród łużycki z kamiennymi murami – nowsze badania datują go wcześniej.

    Data sporna
  3. pocz. I tys. p.n.e.

    Gród w Marcinkowicach

    U progu epoki żelaza działał gród w Marcinkowicach, czynny aż po VI w. p.n.e.

  4. II–I w. p.n.e.

    Osadnicy kultury puchowskiej

    W północnym Podegrodziu osiedlili się ludzie kultury puchowskiej; zostawili też ślady osadnicy kultury przeworskiej.

  5. 1. poł. VI w.

    Pierwsze groby słowiańskie

    Pojedyncze groby nad potokiem Barczynka wyznaczają początek osadnictwa słowiańskiego w kotlinie.

  6. ok. poł. VIII w.

    Gród w Naszacowicach

    Plan grodziska „Sądecz” w Naszacowicach według Szczęsnego Morawskiego (Sądecczyzna, 1863–1865)

    Powstaje największy gród kotliny – wieloczłonowe grodzisko o powierzchni ok. 15 ha, kilkakroć odbudowywane po pożarach i czynne do XI w.

  7. IX w.

    Grody w Chełmcu i Marcinkowicach

    Powstają dwa mniejsze, zapewne refugialne grody. W X w. przestają działać.

  8. poł. XI w. (lub koniec X w.)

    Gród Zamczysko w Podegrodziu

    Na cyplu odciętym przekopem staje gród Zamczysko – pierwszy piastowski „Sącz”. Spłonął na przełomie XI i XII w. Data założenia pozostaje sporna.

  9. XII w.

    Gród Grobla – siedziba kasztelanów

    Grobla w Podegrodziu – miejsce grodu najstarszych kasztelanów sądeckich

    Ok. 600 m na południe wyrasta większy gród Grobla, co najmniej czterokrotnie dźwigany z popiołów. To tu urzędowali najstarsi kasztelanowie sądeccy.

  10. 1224 (1225?)

    Pierwsza wzmianka o Sączu

    W źródłach pojawia się Sandech i pierwszy znany kasztelan – Chwalisław, uczestnik zjazdów Leszka Białego. Niektórzy podają rok 1225.

  11. 1241

    Najazd tatarski

    Tatarzy pustoszą Małopolskę. Na odbudowę księstwa pójdzie posag Kingi – 40 000 grzywien srebra. Opowieść o zburzeniu Grobli przez Mongołów to jednak legenda bez źródła.

Czasy świętej Kingi

1257–1292 · 18 wydarzeń · Czytaj rozdział →

  1. 5 III 1234

    Narodziny Kingi w Ostrzyhomiu

    Na dworze węgierskim przychodzi na świat Kinga, córka króla Beli IV i Marii Laskariny. Inne źródła podają 2 marca, a nawet rok 1224.

    Data sporna
  2. 1239

    Zaręczyny w Wojniczu

    Kilkuletnia królewna przybywa do Polski i zaręcza się z Bolesławem, późniejszym Wstydliwym.

  3. 2 III 1257

    Ziemia sądecka dla Kingi

    W Korczynie Bolesław Wstydliwy nadaje żonie ziemię sądecką w zamian za posag. Odtąd Kinga pisze się domina et princeps de Sandech. Czy była to własność, dożywocie czy zastaw – uczeni wciąż się spierają.

  4. 4 VI 1268

    Sołectwo dla Pysza

    Kinga nadaje sołectwo Sącza Pyszowi. Sącz jest jeszcze wsią z sołtysem, ale miasto już się rodzi.

  5. 1269

    Pierwszy kościół w Biegonicach

    Parafia w Biegonicach otrzymuje pierwszy kościół – owoc kolonizacji prowadzonej przez Kingę.

  6. 18 IV 1273

    Sącz już miastem

    Dokument zwalniający mieszczan od ceł wymienia wójta Michała – advocatus de civitate nostra Sandecz. To pierwsza pewna wzmianka o mieście na prawie niemieckim. Z tego roku pochodzi też najstarsza wiadomość o spławianiu zboża rzeką.

  7. 1276

    Lokacja Gołkowic

    Powstaje akt lokacji Gołkowic, odnaleziony po wiekach w Ossolineum.

  8. 1278

    Kolejny przywilej celny

    Mieszczanie sądeccy otrzymują następny przywilej celny.

  9. 7 XII 1279

    Śmierć Bolesława Wstydliwego

    Umiera książę Bolesław. Owdowiała Kinga udaje się do Sącza.

  10. ok. 1280 (przed 1279?)

    Klasztor franciszkanów

    W zachodniej części terasy powstaje klasztor braci mniejszych z kościołem św. Stanisława, przeznaczony dla 12 zakonników. Badacze różnią się co do daty i fundatora.

  11. 6 VII 1280

    Fundacja klasztoru klarysek

    Dziedziniec klasztoru klarysek

    Kinga funduje klasztor klarysek i oddaje mu miasto Sącz z komorą celną oraz 28 wsi z rzekami, młynami, stawami i barciami. Klasztor będzie panem miasta przez pół tysiąclecia.

  12. 2 VII 1283

    Papież potwierdza fundację

    Marcin IV zatwierdza fundację klasztoru klarysek.

  13. 1280 / 1283 / ok. 1284

    Ugoda z Leszkiem Czarnym

    Leszek Czarny kwestionuje prawa Kingi. Za pośrednictwem biskupa Pawła z Przemankowa zostaje jej Sądecczyzna, w zamian za zrzeczenie się Biecza i Korczyna.

    Data sporna
  14. ok. 1285

    Odpusty na budowę kościoła

    Arcybiskup Jakub Świnka nadaje odpusty na budowę kościoła klasztornego.

  15. 1287

    Kapituła franciszkańska

    W starosądeckim klasztorze braci mniejszych obraduje kapituła prowincjalna.

  16. XII 1287 – I 1288

    Tatarzy u bram Sącza

    Przed najazdem tatarskim Kinga z siostrami chroni się w zamku pienińskim. W styczniu Węgrzy biją oddział mongolski circa castrum Zandech.

  17. 24 IV 1289

    Profesja zakonna Kingi

    Po rocznym nowicjacie Kinga składa śluby z rąk biskupa Pawła.

  18. 24 VII 1292

    Śmierć Kingi

    Kinga umiera w Starym Sączu i spoczywa w kaplicy kościoła klasztornego. Wokół jej grobu szybko rodzi się kult.

Późne średniowiecze

1292–1500 · 22 wydarzeń · Czytaj rozdział →

  1. 8 XI 1292

    Lokacja Nowego Sącza

    Wacław II wystawia przywilej na nowe miasto między Dunajcem a Kamienicą. Plan przeniesienia mieszkańców i klasztorów powiódł się tylko połowicznie – stary Sącz przetrwał.

  2. 1298

    Rekompensata dla klarysek

    Klaryski otrzymują 100 grzywien srebra z żup krakowskich. W klasztorze umiera Jolanta, siostra Kingi.

  3. 1299

    Narodziny „Starego” Sącza

    Pleban Jakub występuje jako plebanus de Antiqua Civitate. Odtąd mówi się o „starym mieście”.

  4. 1306

    Napad ludzi biskupa Muskaty

    Po zabójstwie Wacława III zbrojni biskupa Jana Muskaty napadają na miasto; „liczni ludzie zostali zabici, powieszeni i ukrzyżowani”.

  5. 1307

    Rada miejska i grób Kingi

    W dokumencie pojawia się rada miejska. Relikwie Kingi spoczywają w kamiennym grobowcu, a zakonnice zaczynają spisywać cuda.

  6. 1310

    Węgierska miedź i wino

    Dokument wymienia import z Węgier miedzi, wina, bydła i świń – Sącz leży na szlaku przez Karpaty.

  7. 1311

    Węgrzy tłumią bunt wójta

    Łokietek sprowadza wojska węgierskie, które stacjonują w Starym Sączu podczas tłumienia buntu wójta Alberta.

  8. 1317–1329

    Spisanie żywotu Kingi

    Powstaje anonimowa Vita et miracula sanctae Kyngae, przypisywana starosądeckim franciszkanom.

  9. 1332

    Konsekracja kościoła Trójcy Świętej

    Biskup Jan Grot konsekruje gotycki kościół klarysek, wzniesiony w jednej kampanii przez warsztat katedry krakowskiej.

  10. 1334 (1337?)

    Królowa Jadwiga w klasztorze

    Wdowa po Łokietku obejmuje rządy nad Starym Sączem i wstępuje do klarysek. Niektóre źródła podają rok 1337.

  11. 1336

    Ksieni Salomea zakłada Tylmanową

    Klaryski kolonizują Pieniny – po Kluszkowcach i Sromowcach przychodzi kolej na Tylmanową.

  12. 10 XII 1339

    Śmierć Jadwigi Kaliskiej

    Królowa umiera i zostaje pochowana w starosądeckim klasztorze.

  13. ok. 1340

    Parafia liczy ok. 1340 dusz

    Tyle osób liczy parafia starosądecka – zabawny zbieg liczby i roku.

  14. 1357 (1358)

    Druga lokacja – prawo magdeburskie

    Ksieni Konstancja, siostrzenica Kazimierza Wielkiego, nadaje miastu prawo magdeburskie; król potwierdza je w 1358 r. Powstaje regularny plan z prostokątnym rynkiem.

  15. 1363

    Początek sporu o cło grybowskie

    Kazimierz Wielki zwalnia kupców bardiowskich z ceł – i rozpoczyna spór, który rozstrzygnie się dopiero po 145 latach.

  16. 1396

    Szkoła parafialna

    Pierwsza wzmianka o szkole przy parafii.

  17. 1410

    Ścibor pali miasto

    Ścibor ze Ściborzyc w służbie Zygmunta Luksemburskiego najeżdża i pali nieobwarowany Stary Sącz. Fara zostaje potem odbudowana.

  18. po 1410

    „Dwa garnce złota” od Jagiełły

    Podanie mówi o darze króla dla klasztoru po Grunwaldzie. Żaden dokument tego nie potwierdza.

  19. 1441

    Górnicy pielgrzymują do Kingi

    Do grobu Kingi przybywają górnicy z Bochni – patronka solnych kopalń ma już swoich czcicieli.

  20. 1454

    Cech zbiorowy

    W mieście działa już cech zbiorowy rzemieślników.

  21. ok. 1470

    Lipowa figura i Vita Długosza

    Powstaje lipowa figura Kingi; biskup Jan Rzeszowski wznosi mauzoleum, a Jan Długosz w 1473 r. spisuje żywot świętej.

  22. 1480–1489

    Księga miejska

    Notuje 4 kuśnierzy, 4 piekarzy, 2 kowali i 2 browary. Długosz wzdycha, że miasto „niegdyś sławne i bogate” jest „zaledwie mało znaną wsią”.

Czasy nowożytne

1500–1772 · 32 wydarzeń · Czytaj rozdział →

  1. 1505

    Komisja królewska

    Komisja królewska obraduje w Starym Sączu z ksienią Anną Rokitnicką.

  2. 1508

    Koniec sporu o cło

    Zygmunt Stary rozstrzyga spór o cło grybowskie na korzyść klarysek.

  3. 1528

    Dwa jarmarki rocznie

    Zygmunt I nadaje klaryskom przywilej na dwa jarmarki. Stefan Batory potwierdzi go w 1582 r., byle dochód szedł na obwarowania.

  4. 1551

    Szpital św. Krzyża

    Mikołaj Hipolit funduje prepozyturę szpitalną św. Krzyża.

  5. 1558

    Statut tkaczy

    Ksieni zatwierdza statut cechu tkaczy – pierwszy z długiej serii. Szewcy dostaną swój w 1590 r.

  6. 1566 (1598?)

    Klaryski spod władzy prowincjałów

    Bulla Piusa V znosi zależność klasztoru od prowincjałów franciszkańskich. Inne źródło mówi o nadzorze franciszkanów aż do 1598 r.

  7. 1582

    Pierwsza wzmianka o ratuszu

    W źródłach pojawia się ratusz na rynku.

  8. 1598–1632

    Klasztor warownią

    Kardynał Jerzy Radziwiłł każe podwyższyć mury klasztoru i wybić strzelnice. Sgraffito z datą 1632 wieńczy prace.

  9. 1601–1605

    Murowany klasztor

    Jan di Simoni przebudowuje cztery skrzydła klasztoru w murze, a w 1605 r. stawia dom księży.

  10. 1608

    Szkoła na 40 uczniów

    Rada miejska jest kolatorką szkoły parafialnej, do której chodzi ok. 40 chłopców.

  11. 1617–1619

    Polichromia, organy, ołtarz

    W kościele klarysek maluje Wawrzyniec Cieszyński, organy buduje Andrzej ze Lwowa, a ołtarz – Baltazar Kurcz.

  12. 1625–1634

    Pierwsze starania o beatyfikację

    Dekrety Urbana VIII i komisje z setkami świadków nie przynoszą jeszcze rozstrzygnięcia.

  13. 16 XII 1638

    Statut cechu zbiorowego

    Ksieni Anna Lipska zatwierdza statut cechu zbiorowego.

  14. 1643–1644

    Murowany kościół św. Rocha

    Z fundacji ksieni Anny Lipskiej i Samuela Łapki staje wczesnobarokowy kościół św. Rocha i Sebastiana.

  15. 1644

    Wielki pożar

    Ogień trawi farę, kościół św. Rocha i drewniany klasztor franciszkanów. Odbudowa fary trwa ok. pięciu lat.

  16. 1647–1649

    Sklepienia kościoła klarysek

    Ksieni Anna Lipska funduje nowe sklepienia świątyni.

  17. 1655–1657

    Potop szwedzki

    Wojna niszczy dobra klasztorne. Szwedzi zajmują Nowy Sącz w październiku 1655 r., a 13 grudnia zostają wyparci.

  18. 1661–1671

    Ołtarz Kingi i „Drzewo Jessego”

    Powstaje murowany ołtarz Kingi (1661), kaplica loretańska (ok. 1664) i słynna ambona „Drzewo Jessego” (1671) – jej autor pozostaje niepewny.

  19. 1679

    Organy Jana Głowińskiego

    W farze staje instrument, który do dziś daje nazwę festiwalowi „1679.org”.

  20. 16 XII 1683 (?)

    Sobieski i Marysieńka w Sączu

    Tradycja głosi, że król wracający spod Wiednia spotkał tu Marysieńkę. Rachunki klasztorne z 1683 r. milczą o tej wizycie.

  21. 1686 (ok. 1622?)

    Wieża fary

    Paweł Beber buduje wieżę kościoła parafialnego. Atlas miast datuje murowaną wieżę na ok. 1622 r.

  22. 11 VI 1690 (10 VI?)

    Beatyfikacja Kingi

    Mury obronne klasztoru klarysek z basztą

    Aleksander VIII zalicza Kingę w poczet błogosławionych – po dekadach starań i na prośbę Jana III.

  23. 24 VII 1691

    Tydzień uroczystości

    W Starym Sączu i Krakowie zaczynają się tygodniowe obchody beatyfikacji. W marcu tego roku ksieni Konstancja Jordanówna zakłada kapelę klasztorną.

  24. 1696

    Miasto na 2000 dusz

    Inwentarz notuje 271 nieruchomości i ok. 2000 mieszkańców – szczyt staropolskiego Sącza.

  25. 1696–1699

    Marmurowe ołtarze Fontany

    Warsztat Baltazara Fontany wykonuje trzy marmurowe ołtarze kościoła klarysek.

  26. 1699

    Spis domów rynkowych

    Najstarszy spis domów przy rynku obejmuje 26 działek.

  27. 1715 (1695?)

    Kinga patronką Polski i Litwy

    Dekret uznaje Kingę patronką Korony i Litwy. Encyklopedia angielska podaje rok 1695.

    Data sporna
  28. 13 VII 1741

    Proces kanonizacyjny

    Otwarto proces kanonizacyjny; akta pojechały do Rzymu w 1749 r. – i utknęły na ponad dwa stulecia.

  29. 1746

    Katastrofalny pożar

    Kolejny ogień przynosi miastu „katastrofalne skutki”.

  30. 1750

    Murowany ratusz

    Na rynku staje piętrowy ratusz z wieżą, arkadami i kramami.

  31. 7 X 1764

    Pożar klasztoru klarysek

    Ogień niszczy dach kościoła, kaplicę Kingi, Loret i dzwonnicę. Nowy miedziany dach z koroną Placidiego gotów jest w 1766 r.

  32. 1768–1769

    Konfederacja barska

    Konfederaci zawiązują się w Piwnicznej i rekwirują konie ze stajni klasztornych. Przemarsze wojsk kosztują dobra klasztorne ok. 700 000 złp.

Zabór austriacki i Galicja

1772–1918 · 31 wydarzeń · Czytaj rozdział →

  1. lato 1770 (2 VIII)

    Austriacy zajmują Sącz

    Pod pretekstem kordonu sanitarnego Austria zajmuje południową Małopolskę; słupy graniczne przesuwa aż do Mogilnej.

  2. IX 1772

    I rozbiór – Galicja

    Traktat rozbiorowy sankcjonuje zabór: Stary Sącz staje się częścią Galicji.

  3. 1779

    Kapliczka przy źródełku

    Na miejscu drewnianej staje murowana kapliczka św. Kingi przy cudownym źródle.

  4. 1782 (1781?)

    Kasata józefińska

    Klasztor klarysek i wieża fary nad doliną – pocztówka z 1910 r.

    Dobra klarysek i samo miasto przechodzą na własność cesarską jako „K.K. Ex-Nonnen Herrschaft Alt-Sandez”. Konwent traci kosztowności, archiwa i księgozbiór.

  5. 1783

    Cmentarz przy św. Rochu

    Austriackie przepisy każą chować zmarłych poza centrum – otwarto nowy cmentarz przy kościele św. Rocha.

  6. 1785

    Kolonia Neudörfel

    Na skonfiskowanym folwarku Podmajerz osiedlają się koloniści niemieccy. W 1786 r. kościół franciszkanów staje się ich parafią.

  7. 24 IV 1795

    Wielki pożar miasta

    Rynek w 1905 r. – parterowe domy, bruk z otoczaków i jeszcze młode lipy

    W dwa kwadranse ogień trawi 130 domów, 90 stodół, ratusz, szpital z kościołem św. Krzyża i część fary. Ratusza nigdy nie odbudowano.

  8. 1811

    Klaryski wracają do nowicjatu

    Cesarz przywraca nowicjat pod warunkiem, że siostry poprowadzą szkołę dla dziewcząt. Szkoła ocali klasztor.

  9. 1813

    Spichlerz na sól

    Spichlerz franciszkański zajęto na magazyn soli.

  10. 19 X 1814 (1815?)

    Kasata franciszkanów

    Dekret Franciszka I likwiduje klasztor braci mniejszych; ostatni dwaj zakonnicy odchodzą do Krosna.

  11. 1821

    Budynek szkoły klasztornej

    Szkoła klarysek otrzymuje własny budynek w obrębie murów.

  12. 1831

    Ratusz w spichlerzu i cholera

    Miasto kupuje spichlerz franciszkański na ratusz. Na stoku Miejskiej Góry powstaje cmentarz choleryczny.

  13. 1844

    3816 mieszkańców

    Pierwszy dokładny spis XIX-wieczny.

  14. 1848

    Studnia na rynku

    Na rynku staje studnia – nie fontanna, jak chcą niektórzy.

  15. 1855

    Zaraza, głód, nieurodzaj

    Ludność spada do 3006 osób.

  16. 1860 (1890?)

    Gmina żydowska

    Powstaje gmina żydowska. Inne źródło mówi o samodzielnej gminie dopiero od 1890 r.

    Data sporna Synagoga
  17. 1861–1872

    Kocie łby na rynku

    Rynek dostaje bruk z rzecznych otoczaków.

  18. 1864

    Latarnie olejowe

    Ulice rozjaśniają lampy olejowe; w 1913 r. zastąpią je gazowe.

  19. 1867

    Rada miejska po galicyjsku

    Zgodnie z ustawami galicyjskimi działa wybieralna rada miejska.

  20. 1874

    Ochotnicza Straż Pożarna

    Miasto, które tyle razy płonęło, zakłada wreszcie własną straż ogniową.

  21. 1876

    Przyjeżdża kolej

    Otwarto kolej z Tarnowa przez oba Sącze ku Budapesztowi. Rok ten przynosi też Towarzystwo Zaliczkowe i drewnianą synagogę.

  22. 1877

    Lipy na rynku

    Na rynku sadzi się lipy.

  23. 23–31 VII 1892

    600-lecie śmierci Kingi

    Kardynał Dunajewski przekłada relikwie do nowej trumienki, a procesja przechodzi przez rynek.

  24. 15 VI 1893

    Założenie „Sokoła”

    Adwokat Edward Szayer i aptekarz Julian Fijałkowski zwołują 30 osób na zebranie założycielskie gniazda gimnastycznego.

  25. 25/26 VI 1898

    Rozruchy antyżydowskie

    Tłum plądruje kilkadziesiąt żydowskich sklepów i domów. Wojsko stacjonuje w mieście przez miesiąc, a rada potępia grabieże.

  26. 5 X 1903

    Seminarium nauczycielskie

    Po latach starań otwarto męskie seminarium nauczycielskie pod dyrekcją Józefa Dobrowolskiego.

  27. 1905/1906

    Murowana synagoga

    Przy ul. Staszica staje synagoga według projektu Józefa Kostańskiego.

    Data sporna Synagoga
  28. 15 V 1907

    Kamień węgielny „Sokoła”

    Zaczyna się budowa gmachu zaprojektowanego bezpłatnie przez Zenona Remiego. Daty ukończenia w źródłach się rozjeżdżają.

  29. 1910

    Podmajerz w granicach miasta

    Do miasta włączono gminę Podmajerz. Mieszka tu 5156 osób, w tym 666 Żydów.

  30. XI–XII 1914

    Wielka Wojna

    Seminarzyści idą do armii i Legionów, a budynek szkoły zajmują Rosjanie. 13 grudnia Piłsudski wkracza do Nowego Sącza.

  31. 1915

    Cmentarz wojenny nr 348

    Gustaw Ludwig projektuje kwaterę wojenną przy ul. Węgierskiej.

II Rzeczpospolita i II wojna światowa

1918–1945 · 13 wydarzeń · Czytaj rozdział →

  1. 1921

    Miasto w odrodzonej Polsce

    Stary Sącz liczy ok. 4,8 tys. mieszkańców, w tym 553 Żydów.

  2. 1925

    Seminarium w nowym gmachu

    27 stycznia seminarium przenosi się na ul. Dworską, a 12 października przyjmuje imię Jana Długosza. Przy ul. Batorego rusza fabryka futer.

  3. 1928–1930

    Elektrownia nad Moszczenickim

    Miasto buduje własną elektrownię.

  4. 12 III 1931

    Narodziny Józefa Tischnera

    W domu przy rynku przychodzi na świat przyszły filozof i góralski gawędziarz.

  5. 1933

    Gmina zbiorowa

    Stary Sącz staje się siedzibą gminy zbiorowej z okolicznymi wsiami.

  6. VII 1934

    Wielka powódź

    Woda zalewa dolne partie Mostek; lata 1934–1935 są dla okolicy bardzo ciężkie.

  7. 1936

    Ostatnia matura w seminarium

    Reforma szkolna zamyka historię seminarium nauczycielskiego.

  8. 5 IX 1939

    Wojna u bram

    Polacy wysadzają mosty na Popradzie, a niemieccy cykliści docierają do miasta pod ogniem obrońców. Dzień później pada Nowy Sącz.

  9. 6 XII 1939

    Komisaryczny burmistrz

    Okupant powierza miasto pastorowi Fryderykowi Spiessowi ze Stadeł, który urzęduje do sierpnia 1944 r.

  10. 21 VIII 1941

    Egzekucja w Biegonicach

    Niemcy rozstrzeliwują 44 więźniów.

  11. wiosna 1942

    Getto przy ul. Krakowskiej

    W otwartym getcie obok targowicy stłoczono ok. 1000 osób. Starsza wersja podaje wiosnę 1940 r.

    Data sporna
  12. 17 VIII 1942

    Zagłada starosądeckich Żydów

    Na Piaskach nad Popradem rozstrzelano 95 osób, starych i chorych. Pozostałych pognano do Nowego Sącza i wywieziono do Bełżca.

  13. ok. 20 I 1945

    Koniec okupacji

    Niemcy wycofują się, wysadzając stację i mosty. Miasto ocalało w murach, lecz ludność spadła do ok. 4,5 tys.

    Data sporna

PRL i czasy współczesne

1945 – dziś · 28 wydarzeń · Czytaj rozdział →

  1. 1948

    Miłośnicy Starego Sącza i liceum

    Zatwierdzono statut Towarzystwa Miłośników Starego Sącza, a 28 sierpnia powołano liceum ogólnokształcące.

  2. 1949

    Remont rynku

    Kocie łby rynku zostają przełożone na nowo.

  3. 1950

    Żwirownia w widłach rzek

    Rusza żwirownia – kruszywo jedzie na budowę Nowej Huty. Po latach to miejsce zamieni się w Bobrowisko.

  4. 1954/1955

    Rezerwat urbanistyczny

    Centrum miasta zostaje rezerwatem urbanistycznym (lub w 1955 r. trafia do rejestru zabytków). Rusza zakład kredy szkolnej „Spójnia”.

    Data sporna Rynek
  5. 1956

    Izba Regionalna w Domu na Dołkach

    Zbiory szewca Józefa Paszkiewicza dają początek muzeum.

  6. 17–18 VIII 1957

    700-lecie miasta

    Obchody jubileuszu z hejnałem Marcina Szeligiewicza.

  7. 1961–1965

    Osiedle Tysiąclecia

    Powstaje 11 bloków, a targowica przenosi się na Wielki Wygon.

  8. 1962 / 1964

    Nowy most na Popradzie

    Miasto zyskuje nowy most drogowy; 1 września 1964 r. otwarto budynek liceum.

    Data sporna
  9. 1975

    Festiwal Muzyki Dawnej

    Stanisław Gałoński zakłada festiwal, dziś noszący nazwę „Omnia Beneficia” – od konduktusu z klasztornego rękopisu.

  10. 1976

    Muzeum im. Seweryna Udzieli

    Izba Regionalna staje się Muzeum Regionalnym.

  11. 1987

    Popradzki Park Krajobrazowy

    Powstaje park z dyrekcją w Starym Sączu.

  12. 27 V 1990

    Wolne wybory samorządowe

    Pierwsze od dziesięcioleci wolne wybory. Burmistrzem zostaje Maciej Szuflicki.

  13. 16 VI 1999

    Kanonizacja Kingi

    Ołtarz Papieski, przy którym 16 czerwca 1999 r. Jan Paweł II kanonizował Kingę

    Jan Paweł II ogłasza Kingę świętą przed ponad 600 tys. wiernych. Klaryski po raz pierwszy od ponad 700 lat opuszczają klauzurę.

  14. 29 IV 2006

    Przebudowa rynku

    Za ok. 10 mln zł rynek zyskuje nowe oblicze przed jubileuszem 750-lecia.

  15. 2006–2008

    Obwodnica i Most św. Kingi

    Powstaje obwodnica z podwieszonym mostem długości 328,8 m.

  16. 4 VI 2010

    Poprad zabiera most

    Powódź wali dwa przęsła żelaznego mostu kolejowego z 1876 r.

  17. 29 VI 2010

    Dom Pielgrzyma „Opoka”

    Obok Ołtarza Papieskiego poświęcono dom dla pielgrzymów.

  18. 22 I 2012

    Jacek Lelek burmistrzem

    Po rezygnacji Mariana Cyconia wybory przedterminowe wygrywa Jacek Lelek.

  19. 20 VI 2016

    Kinga patronką miasta

    Św. Kinga zastępuje św. Elżbietę jako patronka Starego Sącza.

  20. 2018

    Bobrowisko

    Na dawnej żwirowni otwarto kładkę z czatowniami, nagrodzoną im. Witkiewicza.

  21. 10 XII 2018

    Pomnik Historii

    Brama Seklerska przy klasztorze – dar z 1999 r.

    Zespół staromiejski z klasztorem klarysek zostaje uznany za Pomnik Historii.

  22. 20 XI 2020

    Śmierć Mariana Cyconia

    Umiera najdłużej urzędujący burmistrz w dziejach miasta – 4388 dni.

  23. 2021

    VeloDunajec i Leśne Molo

    Szlak rowerowy dociera do Starego Sącza, a na Miejskiej Górze powstaje Leśne Molo.

  24. 7 III 2022

    Nowe Centrum Kultury

    Otwarto nową siedzibę Centrum Kultury i Sztuki im. Ady Sari.

  25. 16 VI 2024

    25-lecie kanonizacji

    Jubileusz z udziałem kardynała Stanisława Dziwisza.

  26. 24/25 X 2024

    Mała obwodnica i nowa ksieni

    Otwarto „małą obwodnicę”; klaryski wybierają ksienią s. Antoninę Kowalską.

  27. 14 VI 2026

    750-lecie Gołkowic

    Wieś lokowana za czasów Kingi świętuje jubileusz.

  28. 25 IX – 18 X 2026

    30. Jesienny Festiwal Teatralny

    Stary Sącz wciąż gra – teatr, muzyka dawna i pamięć o Kindze.